Web Sitesi Bakımı: Aylık Kontrol Listesi ve Kapsamı

Web sitesi bakımı, yayındaki bir sitenin güvenli, hızlı ve doğru bilgiyle çalışmaya devam etmesi için yapılan periyodik teknik ve içerik kontrollerinin bütünüdür. Site yayına alındığı gün “bitmiş” sayılmaz: yazılımlar güncelleme ister, sertifikalar ve alan adları yenilenir, formlar sessizce bozulabilir, içerik eskir.

Bakımın değeri çoğu zaman bir şey ters gittiğinde anlaşılır: güncellenmemiş bir eklentiden gelen saldırı, süresi dolan bir alan adı ya da haftalardır kimseye ulaşmayan teklif formu. LIONFIN web yazılımları projelerinde teslimden sonraki teknik bakım dönemi pakete dâhildir; kendi sitenizi yönetiyorsanız da aşağıdaki aylık liste aynı işi düzenli hâle getirir.

Web sitesi bakımı neden düzenli yapılmalı?

Düzenli bakım, sorunları ziyaretçiden ve saldırgandan önce sizin fark etmenizi sağlar. Bakımsız sitelerde riskler genellikle birikerek büyür: birkaç ay atlanan güncellemeler, bir sonraki büyük sürüm geçişini zorlaştırır; yedeklerin bozuk olduğu ise ancak geri yükleme gerektiğinde anlaşılır.

Bakımın üç hedefi vardır:

• Güvenlik: Bilinen açıkları kapatan güncellemeleri zamanında uygulamak ve şüpheli değişiklikleri erken yakalamak.
• Süreklilik: Sitenin açık kalması; SSL sertifikasının, alan adının ve barındırma hizmetinin kesintisiz yenilenmesi.
• İş sonucu: Formların, ödeme ve iletişim adımlarının çalışması, içeriğin güncel ve doğru olması.

WordPress gibi eklentili sistemlerde bu iş daha sık yapılmalıdır; saldırıların büyük kısmı güncellenmemiş eklenti ve temaları hedef alır. Öncelikli önlemleri WordPress güvenliği yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.

Bakımı bir kayıt defteriyle yürütün: tarih, yapılan iş, karşılaşılan sorun ve çözümü. Bu kayıt hem bir hata çıktığında “en son ne değişti?” sorusunu yanıtlar hem de bakım firmasıyla çalışıyorsanız verilen hizmeti somut olarak görmenizi sağlar.

Aylık web sitesi bakımı kontrol listesi

Aylık listede sekiz başlık vardır: güncellemeler, yedek ve geri yükleme testi, güvenlik taraması, erişilebilirlik ile SSL ve alan adı süreleri, performans, kırık bağlantılar, form testleri ve içerik. Her maddenin yanına kontrol tarihini ve sonucu not edin:

Sertifika ve alan adı yenilemesini otomatiğe bağlamak yeterli değildir; ödeme yöntemi geçersizse yenileme başarısız olur. Süre dolumunda neler olduğunu alan adı yenileme ve süre dolumu rehberinde görebilirsiniz.

Yedek neden geri yükleme testiyle doğrulanmalı?

Bir yedeğin işe yaradığını ancak geri yükleyip sitenin çalıştığını görerek bilebilirsiniz; “yedek alındı” bildirimi tek başına kanıt değildir. Yarım kalmış veritabanı dökümü, yedek kapsamı dışında kalmış bir yükleme klasörü ya da yalnızca aynı sunucuda tutulan arşiv, gerçek bir arızada sizi yedeksiz bırakır.

Test için son yedeği alt alan adında ya da yerel bir ortamda açın; ana sayfayı, bir iç sayfayı, yönetim paneline girişi ve bir formu deneyin. Yedeğin tarihini, boyutunu ve testin sonucunu bakım kaydına yazın. Yedeklerin en az bir kopyasının farklı bir konumda durması gerekir; ilkenin ayrıntısı 3-2-1 yedekleme kuralı yazısında anlatılıyor.

Geri yükleme testinde sık çıkan sorunlar da bellidir: veritabanı karakter setinin değişmesiyle bozulan Türkçe karakterler, yedeğe alınmamış .htaccess veya yapılandırma dosyası, eski alan adına sabitlenmiş adresler ve sunucudaki farklı PHP sürümü. Bunları sakin bir günde test sırasında görmek, sitenin kapalı olduğu bir kriz anında ilk kez karşılaşmaktan çok daha ucuzdur.

Güncellemeler hangi sırayla ve nasıl yapılmalı?

Güncellemeler önce yedek alınarak, mümkünse test ortamında denenerek ve tek tek uygulanmalıdır; hepsini birden çalıştırıp sonra hatayı aramak sorunun kaynağını gizler. Güvenli bir sıra şöyledir:

1. Güncel bir tam yedek alın ve alındığını doğrulayın.
2. Güncelleme notlarını okuyun; büyük sürüm geçişlerinde uyumluluk uyarılarına bakın.
3. Güncellemeyi önce test (staging) kopyasında uygulayın.
4. Canlı sitede önce eklentileri, sonra temayı, en son çekirdeği güncelleyin ya da üreticinin önerdiği sırayı izleyin.
5. Ana sayfa, ürün veya hizmet sayfaları, formlar ve ödeme adımlarını kontrol edin.
6. Önbelleği temizleyin ve hata kayıtlarını gözden geçirin.
7. Yapılan işi tarihleriyle bakım kaydına yazın.

Artık geliştirilmeyen bir eklenti güncelleme almıyorsa bakım sırasında onu kaldırmayı ya da alternatifle değiştirmeyi planlayın. Sunucu tarafında PHP sürümü de bakımın parçasıdır; desteği biten sürüm güvenlik yaması almaz.

Web sitesi bakımını kim yapmalı?

Bakımı siteyi en iyi tanıyan ve hata çıktığında geri alabilecek kişi yapmalıdır: küçük bir tanıtım sitesinde eğitimli bir çalışanınız, kritik formları ya da satış akışı olan sitelerde geliştirici veya bakım firması. Seçenekleri kabaca şöyle ayırabilirsiniz:

• Kendi ekibiniz: Maliyet düşüktür; ancak güncelleme bir şeyi bozduğunda geri dönebilecek teknik bilgi ve zaman gerekir.
• Siteyi yapan ajans: Kodu ve yapıyı bilir; bakımın kapsamı ve yanıt süresi sözleşmeyle tanımlanmalıdır.
• Yönetilen barındırma: Sunucu güncellemeleri, yedek ve bazı güvenlik katmanları sağlayıcıdadır; site içi eklenti ve içerik işleri yine size kalır. WordPress siteler için WordPress hosting bu ayrımı kolaylaştırır.

Hangi modeli seçerseniz seçin yönetici hesapları, barındırma paneli ve alan adı şirketinizin kontrolünde kalmalıdır. Site yaptırma aşamasında bu konuların nasıl konuşulacağını kurumsal web sitesi yaptırmak yazısında bulabilirsiniz.

Bakım sözleşmesi neleri kapsamalı?

İyi bir bakım sözleşmesi, hangi işlerin aylık rutinde olduğunu, hangilerinin ek iş sayıldığını ve bir sorun bildirildiğinde ne kadar sürede yanıt verileceğini açıkça yazar. “Bakım dâhildir” cümlesi tek başına anlamsızdır; kapsamı madde madde isteyin.

• Güncellemelerin sıklığı ve test ortamında deneme yapılıp yapılmadığı.
• Yedekleme sıklığı, saklama süresi, yedeğin konumu ve geri yükleme testinin periyodu.
• Güvenlik taraması ve bir zararlı kod bulunduğunda temizliğin kapsamda olup olmadığı.
• Erişilebilirlik ve SSL izlemesi; uyarının kime, hangi kanaldan gideceği.
• Aylık içerik değişikliği hakkı (ör. belirli sayıda metin veya görsel güncellemesi).
• Acil ve normal talepler için yanıt süreleri ile destek kanalı.
• Aylık rapor: yapılan güncellemeler, yedek durumu, tespit edilen sorunlar.
• Sözleşme bittiğinde erişimlerin ve son yedeğin teslimi.

Yeni özellik, tasarım değişikliği veya büyük sürüm geçişi çoğu sözleşmede ayrı fiyatlandırılır; bunu baştan bilmek sürprizleri önler. Sertifika süresinin takibini sadeleştirmek isterseniz otomatik yenilenen bir SSL sertifikası tercih edin.