.tr Alan Adı Tescili: TRABİS Rehberi ve Belgeler

Bir .tr alan adı almak 2022’den önce belge toplamak, faks çekmek ve günlerce beklemek demekti. TRABİS’in devreye girmesiyle .com.tr, .net.tr ve .org.tr gibi uzantılar belgesiz, “ilk gelen alır” kuralıyla dakikalar içinde tahsis ediliyor; yalnızca meslek ve kurum uzantıları hâlâ yetki belgesi istiyor. Bu rehber yeni sistemin kurallarını, hangi uzantının kime uygun olduğunu, başvuru adımlarını ve itiraz sürecini toparlıyor.

İstediğiniz .tr adının boş olup olmadığını alan adı sorgulama ekranından anında görebilir, aynı sepete .com karşılığını da ekleyebilirsiniz.

TRABİS nedir, .tr tescilinde ne değişti?

TRABİS (.tr Ağ Bilgi Sistemi), Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından işletilen ve .tr uzantılı alan adlarının tahsis, yenileme ve transfer işlemlerini yürüten merkezi sistemdir. 2022’de faaliyete geçmesiyle .tr alan adı yönetimi, önceki dönemin üniversite tabanlı yapısından BTK kuralları ve yetkili kayıt kuruluşları modeline taşındı; LIONFIN bu modelde başvurunuzu TRABİS’e ileten kayıt kuruluşlarından biridir.

Kullanıcı açısından üç şey değişti:

• Belge şartı kalktı: .com.tr, .net.tr, .org.tr gibi uzantılar için ticaret sicil gazetesi, marka belgesi ya da dernek tüzüğü istenmiyor.
• Tahsis anında yapılıyor: Ad boşsa ödeme onayıyla birlikte alan adı hesabınıza düşer; günlerce onay beklenmez.
• Kayıt kuruluşunu siz seçiyorsunuz: Alan adınızı dilediğiniz yetkili kuruluşta tutabilir, gerekirse alan adı transferi ile taşıyabilirsiniz.

Hangi .tr uzantısı kime uygun?

.tr altındaki uzantılar iki gruba ayrılır: herkese açık, belgesiz tahsis edilenler ve yalnızca belirli meslek ya da kurumlara belgeyle verilenler. En çok kullanılanlar:

Ticari bir işletme için varsayılan tercih .com.tr; global bir yüzünüz de varsa .com ile birlikte almak marka korumasının en ucuz yoludur. Uzunluk, yazım ve marka kontrolü için alan adı seçerken dikkat edilecek 5 nokta yazısı yol gösterir.

“İlk gelen alır” kuralı: fırsat ve risk

Belgesiz tahsisin anlamı şudur: .com.tr adını, o ada ilişkin marka ya da unvanı olan değil, ad boşken ilk başvuran alır. Yeni kurulan bir işletme için bu büyük kolaylıktır; öte yandan markanızın .tr karşılığını almadıysanız bir başkası alabilir ve siz ancak itiraz yoluyla geri isteyebilirsiniz.

Bu kural altında yapılması gerekenler:

1. Markanızın ya da unvanınızın .com.tr karşılığını, henüz kullanmayacak olsanız bile bugün tescil edin.
2. Sık karıştırılan yazımları ve gerekiyorsa .net.tr gibi ikinci uzantıyı koruma amaçlı ekleyin.
3. Tescil bilgilerinde gerçek unvanınızı kullanın; itiraz durumunda sahipliği kanıtlayan bu kayıttır.
4. Tüm .tr alan adlarınızı aynı hesapta tutup otomatik yenilemeyi açın; süresi dolan ad aynı kuralla başkasına gidebilir.

Eski sistemde belgeyle aldığınız adlar için yeni bir işlem gerekmez; ancak yenileme ve sahiplik bilgileri artık TRABİS kurallarına tabidir.

Belge isteyen .tr uzantıları ve başvuru farkı

Meslek ve kurum uzantıları “ilk gelen alır” kuralının dışındadır. Avukatlar için .av.tr, hekimler için .dr.tr, belediyeler için .bel.tr, eğitim kurumları için .edu.tr ve .k12.tr, kamu için .gov.tr gibi uzantılar yalnızca ilgili yetkiye sahip başvuru sahiplerine, belgeler incelendikten sonra tahsis edilir. İstenen belge uzantıya göre değişir: baro kimliği, diploma ve çalışma belgesi, kurum yazısı ya da resmi görevlendirme.

Bu uzantılarda süreç şöyle işler:

1. Alan adını sorgulayıp siparişi verin; tahsis belge onayına kadar beklemede kalır.
2. Müşteri panelinde Destek menüsünden istenen belgeleri sipariş numarasıyla birlikte iletin.
3. Belgeler kayıt kuruluşu ve TRABİS tarafından incelenir; eksik ya da uyumsuz belge süreci uzatır.
4. Onay gelince alan adı Domainlerim listesinde görünür ve DNS ayarlarını yapabilirsiniz.

Adım adım .tr alan adı başvurusu

Belgesiz uzantılarda tescil, sipariş verip ödemeyi tamamlamaktan ibarettir; yine de sonradan sorun yaşamamak için her adımda şu ayrıntılara dikkat edin:

1. Sorgulayın: Alan adı sorgulama ekranına adı yazın, .com.tr ve istediğiniz diğer uzantıları sepete ekleyin.
2. Sahip bilgilerini doğru girin: Şirketler için ticaret unvanı ve vergi numarası, şahıslar için ad soyad ve TC kimlik numarası TRABİS kaydına işlenir; yazım hatası ileride transfer ve itirazda başınızı ağrıtır.
3. Ödeyin: Kartla ödemede tahsis anında yapılır; havale seçerseniz tahsis dekont onayından sonra gerçekleşir, o ana kadar ad rezerve edilmez.
4. Nameserver ayarlayın: Alan adı hesabınıza düştüğünde Domainlerim menüsünden hosting sunucularınızı tanımlayın; adımlar nameserver değiştirme rehberinde.
5. Yenilemeyi planlayın: Süre dolumunda .tr alan adı da diğerleri gibi önce yayından kalkar, sonra silinir; takvim için alan adı yenileme rehberine bakın.

Sahiplik bilgileri, WHOIS, itiraz ve uyuşmazlık

TRABİS’te alan adı sahibi bilgileri doğru ve güncel olmak zorundadır; kayıt, sahipliğin resmi kanıtıdır. Unvan, adres ya da yetkili kişi değişikliğini geciktirmeyin: transfer, yenileme ve itiraz işlemlerinde kayıttaki bilgi esas alınır. Hangi bilgilerin herkese açık göründüğü ve gizlilik seçenekleri uzantıya göre farklılık gösterir; ayrıntı WHOIS gizliliği yazısında.

Bir başkasının aldığı .tr alan adının markanızı ihlal ettiğini düşünüyorsanız iki yol vardır:

• Uyuşmazlık çözüm mekanizması: TRABİS kapsamında tanımlı, hakemler aracılığıyla yürütülen ve alan adının iptali ya da devriyle sonuçlanabilen süreç. Marka tescili, kullanım kanıtı ve kötü niyet göstergeleri değerlendirilir.
• Mahkeme yolu: Marka hakkına dayalı dava; daha uzun sürer ama daha geniş sonuç doğurur.

Her iki yolda da en güçlü delil, ihlal edilen adla eşleşen marka tescilinizdir. Bu nedenle .tr alan adı stratejisini marka tesciliyle birlikte yürütün; işletme adınızı önce marka, sonra alan adı olarak koruma altına alın.