VPS WordPress Kurulumu: Nginx, PHP-FPM ve Ücretsiz SSL

VPS WordPress kurulumu, WordPress’i paylaşımlı hosting yerine root yetkisine sahip olduğunuz bir VPS sunucuda; web sunucusu, PHP ve veritabanı ayarları tamamen sizin denetiminizde olacak şekilde elle kurmaktır. Kontrol paneli lisansı gerektirmez, önbellekten PHP sınırlarına kadar her ayarı sitenizin ihtiyacına göre belirlemenizi sağlar; karşılığında güncelleme, yedekleme ve güvenlik sorumluluğu da size geçer.

Adımlar, Nginx, MariaDB ve PHP-FPM’in LEMP stack kurulumu rehberindeki gibi hazır olduğunu varsayar; komutlar Ubuntu 24.04 LTS ve PHP 8.3 içindir. Sunucu yönetmek istemiyorsanız önbellek ve güncellemeleri hazır gelen WordPress hosting ya da Softaculous ile birkaç dakikada biten cPanel WordPress kurulumu daha kısa yollardır.

VPS WordPress kurulumu için neler hazır olmalı?

Kurulumdan önce sunucu tarafında beş koşulu kontrol edin; eksik bir adım genellikle en sonda, SSL ya da kalıcı bağlantı aşamasında ortaya çıkar.

DNS kaydı özellikle önemlidir: Let’s Encrypt, sertifikayı vermeden önce alan adına 80 portu üzerinden ulaşarak doğrulama yapar. Eksik eklentileri sudo apt install php8.3-EKLENTI biçiminde kurup PHP-FPM’i yeniden başlatın; görsel işleme için php8.3-imagick isteğe bağlı ama yararlıdır. LIONFIN VPS’lerinde root yetkisi tamamen size ait olduğundan bu ayarların hiçbiri için destek talebi açmanız gerekmez.

WordPress için veritabanı nasıl hazırlanır?

WordPress’e yalnızca kendi veritabanında yetkili bir MariaDB kullanıcısı verin; aynı sunucuda birden fazla site varsa her birine ayrı veritabanı ve ayrı kullanıcı açın. Önce tahmin edilmesi zor bir parola üretin:

openssl rand -base64 24

Ardından sudo mariadb ile konsola girip parolayı GUCLU_PAROLA yerine yazın:

CREATE DATABASE wp_ornek CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'wp_ornek_user'@'localhost' IDENTIFIED BY 'GUCLU_PAROLA';
GRANT ALL PRIVILEGES ON wp_ornek.* TO 'wp_ornek_user'@'localhost';
EXIT;

Bu üç değer birazdan wp-config.php dosyasına yazılacağı için bir parola yöneticisine kaydedin. Kullanıcının localhost ile sınırlanması, veritabanına yalnızca sunucunun içinden bağlanılabilmesini sağlar.

WordPress dosyaları nasıl indirilir?

En güncel sürüm wordpress.org’dan arşiv olarak indirilip web köküne kopyalanır:

cd /tmp
wget https://wordpress.org/latest.tar.gz
tar -xzf latest.tar.gz
sudo mkdir -p /var/www/ornek.com/html
sudo cp -a /tmp/wordpress/. /var/www/ornek.com/html/
rm -rf /tmp/wordpress /tmp/latest.tar.gz

Nginx testinden kalan bir index.html varsa silin ki WordPress’in önüne geçmesin. Arayüz dilini kurulum sihirbazının ilk ekranında seçeceğiniz için ayrı bir dil paketi indirmeniz gerekmez.

Komut satırını tercih ediyorsanız WP-CLI aynı işi tek komutla yapar ve sonraki güncellemeleri de kolaylaştırır. WP-CLI kuruluysa ve web kökü www-data kullanıcısına aitse dosyaları o kullanıcı adına indirin:

sudo -u www-data wp core download --path=/var/www/ornek.com/html --locale=tr_TR

Dosya sahipliği ve izinleri nasıl olmalı?

Önerilen düzen; dosyaların www-data kullanıcısına ait olması, klasörlerin 755, dosyaların 644 izinle çalışmasıdır:

sudo chown -R www-data:www-data /var/www/ornek.com/html
sudo find /var/www/ornek.com/html -type d -exec chmod 755 {} \;
sudo find /var/www/ornek.com/html -type f -exec chmod 644 {} \;

Bu düzende WordPress eklenti ve tema güncellemelerini, medya yüklemelerini doğrudan diske yazar; panel sizden FTP bilgisi istemez. Bedeli, güvenlik açığı olan bir eklentinin de aynı yetkiyle dosya değiştirebilmesidir. Daha sıkı bir model isteyenler dosyaların sahibini kendi kullanıcıları yapıp yalnızca wp-content/uploads klasörünü www-data’ya bırakır ve güncellemeleri WP-CLI ile komut satırından yapar.

Hangi modeli seçerseniz seçin 777 izni kullanmayın; sorunu çözüyormuş gibi görünse de sunucudaki her sürecin dosyalarınızı değiştirmesine kapı açar. Diğer koruma katmanları için WordPress güvenliği yazısına bakabilirsiniz.

wp-config.php nasıl hazırlanır?

wp-config.php, WordPress’in veritabanına nasıl bağlanacağını ve oturum çerezlerini hangi anahtarlarla imzalayacağını belirleyen dosyadır. Örnek dosyadan kopyalayıp açın:

cd /var/www/ornek.com/html
sudo -u www-data cp wp-config-sample.php wp-config.php
sudo nano wp-config.php

Veritabanı sabitlerini kendi değerlerinizle doldurun:

define( 'DB_NAME', 'wp_ornek' );
define( 'DB_USER', 'wp_ornek_user' );
define( 'DB_PASSWORD', 'GUCLU_PAROLA' );
define( 'DB_HOST', 'localhost' );

Ardından put your unique phrase here yazan sekiz satırı, WordPress’in resmî anahtar üretecinden alacağınız rastgele değerlerle değiştirin:

curl -s https://api.wordpress.org/secret-key/1.1/salt/

Çıktıdaki AUTH_KEY, SECURE_AUTH_KEY ve benzeri sekiz satırı olduğu gibi yapıştırın. Tema ve eklenti dosyalarının panelden düzenlenmesini kapatmak için define( 'DISALLOW_FILE_EDIT', true ); satırını eklemeniz önerilir. Son olarak dosyayı yalnızca sahibinin ve grubunun okuyabileceği hâle getirin: sudo chmod 640 wp-config.php.

Nginx server block’u WordPress için nasıl ayarlanır?

Kalıcı bağlantıların (permalink) çalışması için Nginx, diskte bulunmayan her adresi index.php’ye iletmelidir; bunu try_files satırı yapar. /etc/nginx/sites-available/ornek.com dosyasını şöyle düzenleyin:

server {
    listen 80;
    listen [::]:80;
    server_name ornek.com www.ornek.com;
    root /var/www/ornek.com/html;
    index index.php index.html;

    client_max_body_size 64M;

    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$args;
    }

    location ~ \.php$ {
        include snippets/fastcgi-php.conf;
        fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
    }

    location ~* \.(css|js|jpg|jpeg|png|gif|webp|svg|ico|woff2)$ {
        expires 30d;
        access_log off;
    }
}

Son blok görsel, stil ve betik dosyalarının tarayıcıda 30 gün önbelleğe alınmasını sağlar; süreyi sitenizin güncellenme sıklığına göre değiştirebilirsiniz. Paylaşımlı hostingde .htaccess ile yapılan WordPress yönlendirmesinin Nginx’teki karşılığı try_files satırıdır. Değişikliği sudo nginx -t ve sudo systemctl reload nginx ile uygulayın.

Medya yükleme sınırı nasıl artırılır?

Yükleme sınırını iki katman birlikte belirler: Nginx’in client_max_body_size değeri ve PHP’nin upload_max_filesize ile post_max_size ayarları. Nginx sınırı aşıldığında istek “413 Request Entity Too Large” yanıtıyla reddedilir (WordPress yükleyicisi bunu çoğu zaman genel bir HTTP hatası olarak gösterir); PHP sınırı aşıldığında ise WordPress dosyanın sitenin azami yükleme boyutunu aştığını bildirir.

1. Server block’ta client_max_body_size 64M; satırının bulunduğundan emin olun; Nginx’in varsayılan değeri yalnızca 1 MB’tır.
2. /etc/php/8.3/fpm/php.ini dosyasında şu değerleri düzenleyin:

   upload_max_filesize = 64M
   post_max_size = 64M
   memory_limit = 256M

3. Servisleri yeniden yükleyin:

   sudo systemctl restart php8.3-fpm
   sudo systemctl reload nginx

post_max_size değeri upload_max_filesize’tan küçük olmamalıdır; yükleme formu dosyayla birlikte başka alanlar da gönderir. Yeni sınırı WordPress’in medya yükleme ekranında görünen azami dosya boyutundan doğrulayabilirsiniz.

Let’s Encrypt SSL nasıl kurulur ve yenilenir?

Ücretsiz SSL için certbot’un Nginx eklentisi sertifikayı alır; server block’a 443 dinleyicisini ve sertifika yollarını kendisi ekler:

sudo apt install certbot python3-certbot-nginx
sudo certbot --nginx -d ornek.com -d www.ornek.com

İlk çalıştırmada bir e-posta adresi ve kullanım koşullarının onayı istenir. Certbot, sürümüne göre HTTP’den HTTPS’e yönlendirmeyi kendisi ekler ya da size sorar; eklenmediyse kuralı HTTP → HTTPS yönlendirme rehberindeki gibi elle yazın.

Ubuntu paketi, yenilemeyi günde iki kez çalışan bir systemd zamanlayıcısıyla otomatikleştirir. Zamanlayıcıyı ve yenileme sürecini şöyle doğrulayın:

systemctl list-timers | grep certbot
sudo certbot renew --dry-run

Let’s Encrypt 2025’te süre dolumu hatırlatma e-postalarını sonlandırdı; yenileme başarısız olursa bunu ancak kendi izlemenizle fark edersiniz. Bu yüzden 80 portunu açık tutun ve sertifikanın bitiş tarihini sunucu izleme aracınıza ekleyin.

Kurulum sihirbazı ve ilk ayarlar nasıl tamamlanır?

Sertifika kurulduktan sonra alan adınızı tarayıcıda HTTPS ile açtığınızda WordPress kurulum sihirbazı başlar:

1. Dil olarak Türkçe’yi seçin.
2. Site başlığını, tahmin edilmesi zor bir yönetici kullanıcı adını (admin değil), güçlü bir parolayı ve erişebildiğiniz bir e-posta adresini girin.
3. WordPress’i kur düğmesine basıp /wp-admin adresinden giriş yapın.
4. Ayarlar → Kalıcı bağlantılar ekranında Yazı adı yapısını seçin; Nginx’teki try_files kuralı sayesinde yeni adresler hemen çalışır.

Ayarlar → Genel ekranındaki iki adresin https ile başladığını kontrol edin; eski içerikten kalan şifresiz bağlantılar için mixed content hatası rehberine bakın. Yeni kurulan bir Ubuntu sunucuda çoğunlukla e-posta gönderen bir MTA (Postfix gibi) kurulu gelmez; şifre sıfırlama ve form bildirimleri bu yüzden gönderilemeyebilir. Bir SMTP eklentisiyle SmartHost SMTP relay bağlantısı kurun, ayrıntılar WordPress SMTP ayarları rehberinde. Düzenli yedek için VPS yedekleme adımlarını da ilk gün uygulayın.