VPS İlk Kurulum Adımları: Güncelleme, Kullanıcı ve Güvenlik

VPS ilk kurulum, teslim edilen sunucuya uygulama yüklemeden önce yapılan güncelleme, kullanıcı, erişim ve güvenlik ayarlarının bütünüdür. Sunucu yayına girdikten kısa süre sonra otomatik tarayıcılar 22 numaralı porta şifre denemeye başlar; ilk oturumda yapılan birkaç ayar, aylar sonra uğraşacağınız pek çok sorunu baştan önler.

LIONFIN VPS sunucu paketlerinde işletim sistemini siz seçersiniz; aşağıdaki sıra Ubuntu 24.04 LTS ile Debian 12 ve 13 için yazılmıştır ve VDS sunucularda da aynen geçerlidir. Henüz bağlanmadıysanız önce VPS bağlantı rehberi ile SSH oturumunu açın.

VPS ilk kurulumda hangi adımlar hangi sırayla yapılır?

Güvenli bir başlangıç için on adım yeterlidir ve sıralama önemlidir: şifreyle girişi, anahtarla girişin çalıştığını doğrulamadan kapatırsanız sunucuya erişiminizi kaybedersiniz. Tablo her adımın temel komutunu ve ayrıntılı rehberini özetler:

Sistem paketleri nasıl güncellenir?

İlk iş, kullanılan imaj hazırlandıktan sonra yayımlanmış güvenlik yamalarını kurmaktır. Debian ve Ubuntu’da paket listesini yenileyip tüm güncellemeleri uygulayın:

sudo apt update && sudo apt full-upgrade -y
sudo apt autoremove -y

full-upgrade, bağımlılıkları değişen paketleri de günceller; yeni kurulmuş bir sunucuda güvenle kullanılır. Güncelleme yeni bir çekirdek getirdiyse sistem onu ancak yeniden başlatıldığında kullanır. Ubuntu bu durumu /var/run/reboot-required dosyasıyla bildirir; Debian’da uname -r çıktısını /boot altındaki en yeni çekirdekle karşılaştırın. Yeniden başlatma öncesi kontroller sunucu yeniden başlatma rehberindedir.

AlmaLinux ya da Rocky Linux’ta güncelleme komutu sudo dnf upgrade --refresh’tir; bu dağıtımlarda sudo grubu wheel, güvenlik duvarı firewalld, otomatik güncelleme aracı dnf-automatic olduğundan sonraki komutların bir kısmı farklıdır. Dağıtım tercihinizi henüz yapmadıysanız VPS işletim sistemi seçimi karşılaştırmasına bakın.

Sunucu adı, saat dilimi ve zaman eşitlemesi nasıl ayarlanır?

Sunucu adı (hostname) sunucuyu günlüklerde ve izleme araçlarında tanımanızı sağlar; saat dilimi ise günlük kayıtlarının ve zamanlanmış görevlerin hangi saate göre işleyeceğini belirler. İkisi de systemd araçlarıyla ayarlanır:

sudo hostnamectl set-hostname web1.ornekalanadi.com
sudo timedatectl set-timezone Europe/Istanbul
timedatectl

Yeni adı /etc/hosts dosyasına da ekleyin (127.0.1.1 web1.ornekalanadi.com web1); aksi hâlde sudo her çalıştığında “unable to resolve host” uyarısı verebilir. cloud-init kullanan imajlarda ad yeniden başlatmadan sonra eski hâline dönüyorsa /etc/cloud/cloud.cfg içinde preserve_hostname: true ayarını yapın.

timedatectl çıktısında System clock synchronized: yes ve NTP service: active görmelisiniz. Eşitleme kapalıysa sudo timedatectl set-ntp true ile açın; komut “NTP not supported” derse önce systemd-timesyncd ya da chrony paketini kurun. Kayan saat iki adımlı doğrulama kodlarını geçersiz kılar ve sunucular arası günlük karşılaştırmasını zorlaştırır.

Root yerine sudo yetkili kullanıcı nasıl oluşturulur?

Günlük yönetimde root yerine, gerektiğinde sudo ile yetki alan ayrı bir kullanıcı kullanın; her yetkili komut bilinçli çalıştırılır ve sistem günlüğünde iz bırakır. Debian’ın bazı minimal kurulumlarında sudo paketi yoktur; o durumda root olarak önce apt install sudo çalıştırın. Örnekteki deploy adını kendi kullanıcı adınızla değiştirin:

sudo adduser deploy
sudo usermod -aG sudo deploy
su - deploy
sudo whoami

adduser parolayı ve isteğe bağlı bilgileri sorar; son komut root yanıtını veriyorsa yetki tamamdır. Grup üyeliği yeni oturumda geçerli olur. Ardından, şifreli giriş henüz açıkken yerel bilgisayarınızdaki genel anahtarı bu kullanıcıya kopyalayın:

ssh-copy-id deploy@SUNUCU_IP

Windows’ta ssh-copy-id bulunmadığından PowerShell ile eşdeğer yöntem ve anahtar türü seçimi SSH anahtarı oluşturma ve sunucuya ekleme rehberinde anlatılmıştır.

SSH erişimi nasıl sertleştirilir?

SSH sertleştirme, anahtarla girişin çalıştığını doğruladıktan sonra root girişini ve şifreyle kimlik doğrulamayı kapatmaktır. Ana dosyayı düzenlemek yerine /etc/ssh/sshd_config.d/ altında ayrı bir dosya oluşturun (sudo nano /etc/ssh/sshd_config.d/00-sertlestirme.conf):

PermitRootLogin no
PasswordAuthentication no
KbdInteractiveAuthentication no

Dosya adının 00- ile başlaması bilinçlidir: OpenSSH her ayar için ilk okuduğu değeri kullanır ve bazı bulut imajlarındaki 50-cloud-init.conf dosyası PasswordAuthentication yes içerebilir. Otomasyon araçlarınız root ile anahtarla bağlanıyorsa no yerine prohibit-password yazın. Sonra sözdizimini sınayın, etkin değerleri görün ve servisi yeniden başlatın:

sudo sshd -t
sudo sshd -T | grep -Ei 'permitrootlogin|passwordauthentication'
sudo systemctl restart ssh

Ubuntu 24.04 ve Debian’da servisin adı ssh’tır. Ubuntu 24.04 soket etkinleştirme kullandığından Port ya da ListenAddress değiştirirseniz sudo systemctl daemon-reload ve sudo systemctl restart ssh.socket da gerekir; yeni portu önce güvenlik duvarında açın.

Güvenlik duvarı ve fail2ban nasıl devreye alınır?

Güvenlik duvarı yalnızca kullandığınız portları açık bırakır; fail2ban ise art arda hatalı giriş deneyen IP adreslerini geçici olarak engeller. İkisi birlikte SSH’ye yönelik otomatik saldırıların etkisini belirgin biçimde azaltır. Ubuntu’da UFW kurulu ama kapalı gelir, Debian’da sudo apt install ufw ile eklenir. Kritik kural: SSH iznini güvenlik duvarını etkinleştirmeden önce verin.

sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
sudo ufw allow OpenSSH
sudo ufw enable
sudo apt install fail2ban -y

Web sunucusu kurduğunuzda 80 ve 443 portlarını ekleyin; IP kısıtlaması ve Docker’ın yayımladığı portların kuralları atlaması gibi ayrıntılar UFW rehberindedir. Fail2ban’ı jail.local ile özelleştirmek ve /var/log/auth.log bulunmayan sistemlerde backend = systemd kullanmak için fail2ban kurulumu ve jail.local ayarları adımlarını izleyin.

Otomatik güvenlik güncellemeleri nasıl açılır?

Otomatik güvenlik güncellemeleri unattended-upgrades paketiyle açılır ve yamaların siz oturum açmasanız da her gün kurulmasını sağlar. Ubuntu’da paket genellikle kurulu ve etkin gelir; Debian’da kurup etkinleştirin:

sudo apt install unattended-upgrades -y
sudo dpkg-reconfigure -plow unattended-upgrades

Soruya Yes yanıtı verdiğinizde /etc/apt/apt.conf.d/20auto-upgrades dosyasına günlük liste yenileme ve otomatik kurulum satırları yazılır. Neyin kurulacağını görmek için sudo unattended-upgrade --dry-run --debug çalıştırın; geçmiş işlemler /var/log/unattended-upgrades/ altındadır.

Varsayılan ayar çekirdek güncellemesinden sonra sunucuyu kendiliğinden yeniden başlatmaz. İsterseniz /etc/apt/apt.conf.d/50unattended-upgrades içinde Unattended-Upgrade::Automatic-Reboot "true"; ve uygun bir Automatic-Reboot-Time tanımlayın; trafik alan sunucularda yeniden başlatmayı elle planlamak çoğu zaman daha güvenlidir.

Swap ve son kontroller: kurulum nasıl doğrulanır?

VPS ilk kurulum listesinin son adımı, bellek düşükse swap eklemek ve her ayarın gerçekten etkin olduğunu doğrulamaktır. RAM’i 2 GB ve altındaki sunucularda küçük bir swap dosyası, ani bellek taşmalarında servislerin kapatılma riskini azaltır; boyut ve swappiness seçimi swap rehberindedir. Ardından şu kontrolleri çalıştırın:

1. sudo sshd -T | grep -Ei 'permitrootlogin|passwordauthentication': iki değer de no olmalı.
2. sudo ufw status verbose: durum active, yalnızca gereken portlar açık.
3. sudo fail2ban-client status sshd: jail çalışıyor.
4. timedatectl: saat dilimi doğru, eşitleme etkin.
5. swapon --show: swap görünüyor.

Temel hazır olduğunda bu durumun yedeğini alın; yöntemler VPS yedekleme ve snapshot rehberinde. Kaynak tüketimini izlemek için Linux sunucu performans izleme komutlarına, komut satırında yeniyseniz Linux temel komutlar başvuru sayfasına göz atın.