Tanım
Gecikme (latency), bir veri paketinin kaynaktan hedefe ulaşması ya da gidip yanıtının geri dönmesi için geçen süredir ve genellikle milisaniye (ms) ile ölçülür. Bant genişliğinden bağımsız bir kavramdır; oyun, görüntülü görüşme ve uzak masaüstü gibi etkileşimli uygulamalarda deneyimi doğrudan belirler.
Gecikme ile bant genişliği farkı nedir?
Gecikme verinin ne kadar çabuk ulaştığını, bant genişliği ise aynı anda ne kadar çok veri taşınabildiğini anlatır. Geniş bir otoyolda (yüksek bant genişliği) bile uzak bir şehre gitmek zaman alır (yüksek gecikme). Büyük dosya indirmede bant genişliği, oyun ve uzak masaüstünde ise gecikme belirleyicidir.
| Gecikme bileşeni | Nedeni |
|---|---|
| Yayılım | Fiziksel mesafe; sinyalin kabloda ilerleme süresi |
| İletim | Paketin hatta yerleştirilme süresi |
| İşleme | Yönlendirici ve sunucunun paketi işlemesi |
| Kuyruk | Yoğun cihazlarda paketin sıra beklemesi |
Gecikme nasıl azaltılır?
Gecikmeyi azaltmanın en etkili yolu sunucuyu kullanıcılara fiziksel olarak yakın konumlandırmaktır. Kullanıcıları Türkiye'de olan bir uygulama, oyun ya da işlem platformu için Türkiye'deki bir veri merkezi, Avrupa'daki bir sunucuya göre daha düşük gecikme sağlar. Diğer yöntemler şunlardır:
- Statik içerik için CDN kullanmak
- Kullanıcı tarafında kablolu bağlantı tercih etmek
- Sunucunun aşırı yüklenmesini önlemek; yüksek işlemci ve disk kuyruğu da yanıt süresine eklenir
- Uygulamada istek sayısını azaltmak, HTTP/2 ya da HTTP/3 kullanmak
Gecikme ping ile ölçülür; ölçümde gecikmenin yanında dalgalanma (jitter) ve paket kaybı da izlenmelidir. Forex gibi gecikmeye duyarlı işlerde sunucu konumu için forex VPS sayfasına, oyunlar için ping ve gecikme yazısına bakabilirsiniz.